Yaşlanma belirtileri

Cilt, iç içe geçmiş üç biyolojik yolak üzerinden yaşlanır. Her yolağın haritası son yirmi yılda moleküler düzeyde çıkarılmıştır ve her biri belirli topikal uygulamalara yanıt verir. Cildinizde baskın olan yolağı (kronolojik, fotoyaşlanma ya da oksidatif) anlamak, hangi aktiflerin rutinde yer almayı hak ettiğini netleştirir.

Fotoyaşlanma: UV kaynaklı kolajen kaybı

UV ışınları, görünür yaşlanmanın kontrol edilebilir en büyük etkenidir. UVA dermise nüfuz eder ve matriks metalloproteinazları (MMP-1, MMP-3, MMP-9) etkinleştirir. Bu enzimler tip I ve tip III kolajeni belirli peptit bağlarından keser ve cildi destekleyen yapısal ağı çözer. Hasar birikimlidir ve doza bağlıdır: öğle güneşinde korumasız geçen on dakika, ölçülebilir düzeyde MMP transkripsiyonunu başlatır.

UVB epidermise ulaşır, pirimidin dimerleri oluşturarak keratinosit DNA'sına zarar verir ve antioksidan rezervlerini tüketir. Tekrarlayan UVB maruziyeti ayrıca dermiste siklooksijenaz-2 ekspresyonunu ve kronik, düşük dereceli inflamasyonu artırır; dermatologlar buna "inflammaging" der. Fotoyaşlanmanın klinik tablosu net biçimde tanımlıdır: derin kırışıklıklar, kösele gibi bir doku, alacalı hiperpigmentasyon ve görünür telanjiektazi. Her gün SPF 30 ve üzeri geniş spektrumlu güneş koruyucu kullanmak, her yaşlanma karşıtı rutinde hâlâ etkisi en yüksek tek önlemdir. Yayımlanmış kanıtlar, bunun görünür yaşlanmayı her topikal aktif bileşenden daha fazla yavaşlattığını gösteriyor.

Sabah rutinindeki antioksidanlar SPF'nin sağladığı korumayı genişletir. E vitamini ve ferulik asitle stabilize edilmiş, %10-20 L-askorbik asit konsantrasyonundaki C vitamini, UV maruziyetinin güneş koruyucunun altında yine de oluşturduğu reaktif oksijen türlerini nötralize eder. Pinnell formülasyon çalışmaları (Duke University, 2005), bu kombinasyonun, aktif bileşenlerden herhangi birinin tek başına sağladığının sekiz katı fotokoruma sunduğunu ortaya koymuştur. Niasinamid, hücresel NAD+ düzeyini artırarak ve fotohasar sonrası mitokondriyal toparlanmayı destekleyerek üçüncü bir katman ekler.

Oksidatif stres ve glikasyon

Reaktif oksijen türleri mitokondriyal solunum, UV maruziyeti, hava kirliliği ve sigara dumanı nedeniyle sürekli üretilir. Zar lipidlerini okside eder, proteinleri denatüre eder ve DNA'ya zarar verir. Sağlıklı cilt bu yükü katmanlı bir antioksidan ağıyla nötralize eder: lipid fazında E vitamini, su fazında C vitamini ve glutatyon, hücre içinde süperoksit dismutaz enzimleri. Yaşlanan cilt bunların her birinden daha az üretir; bu yüzden daha küçük bir etken daha fazla hasar verir.

Glikasyon buna paralel ilerler. Besinlerle alınan glukoz ve fruktoz, dermisin uzun ömürlü proteinlerine (başta kolajen ve elastin) kovalent olarak bağlanır ve ileri glikasyon son ürünlerini, kısaca AGE'leri oluşturur. AGE'ler kolajen liflerini çapraz bağlar, onları kırılgan ve sarımsı hale getirir; RAGE reseptörü üzerinden inflamatuar hücreleri de bölgeye çeker (Kaynak: Gkogkolou & Böhm, Dermatoendocrinol 2012). Topikal C vitamini, niasinamid ve karnozinin her biri glikasyon kaskadının farklı bir aşamasını kesintiye uğratır.

Hücresel senesens ve bariyerin gerilemesi

Yaşlanan ciltteki fibroblastlar senesens durumuna girer: bölünmeyi bırakır, ancak proinflamatuar sitokinler, MMP'ler ve büyüme faktörlerinden oluşan bir karışım salgılar. Bu karışım, senesensle ilişkili salgı fenotipi (SASP) olarak bilinir. SASP sinyalleri kendi kendini sürdüren bir döngü kurar: yaşlanmış hücreler çevrelerindeki hücreleri de yaşlandırır. Hormon düzeylerindeki düşüş süreci hızlandırır: menopozda östrojenin çekilmesi, ilk beş yılda dermisteki kolajeni yaklaşık %30 azaltır.

Bariyerin kendisi de incelir. Stratum korneumda lipid sentezi azalır, hücreler arası seramid içeriği düşer ve transepidermal su kaybı (TEWL) artar. Klinik sonuç solgun, nemsiz ve kırılgan bir cilttir. Retinoidler ve bakuchiol kolajen sentezini destekler, Matrixyl gibi peptitler fibroblastlara aktivite sinyali verir, seramidler ve kolesterol ise bariyer lipidlerini tamamlamaya yardımcı olur. Güncel bir yaşlanma karşıtı rutin bunları tek bir aktif bileşene bağlı kalmadan, katman katman bir araya getirir. Amaç, kaynağındaki mekanizmayı ve sonucundaki yapısal gerilemeyi birlikte ele almaktır. Retinoidlerin hamilelik ve emzirme döneminde kullanımı önerilmez.

Gerçekçi süreler önemlidir. %0,05 retinoik asitle yapılan klinik çalışmalar, on ikinci haftada kırışıklıklarda ölçülebilir azalma ve yirmi dördüncü haftaya kadar süren düzelme göstermiştir. Peptitler benzer sürelerde etki gösterir. Bir gecede dönüşüm vaat eden aktifler, etkisi ölçülmemiş aktiflerdir. Danışanın beklentilerini yayımlanmış etki süresi verilerine göre ayarlamak, uzun vadeli uyumu artıran olağan bir eczacı müdahalesidir. Uyum, görünür sonuçları banyo rafında unutulan ürünlerden ayıran değişkendir.